lanetkel ve iffetsiz umut

lanet kel ile iffetsiz umut aslında iki internet karakteri değildir. bunlar, türkiye’deki erkek arkadaşlığının kameraya yakalanmış iki ayrı hâlidir. biri grubun utanma duygusu alınmış, aklına geleni söyleyen ve her rezilliği biraz daha ileri taşıyan adamıdır. diğeri ise başına gelecek felaketi önceden gören, “oğlum yapma” derken kendini yine olayın ortasında bulan arkadaştır.

ilk videolarından beri izleyen biri olarak bunların başarısını hiçbir zaman sadece küfürlü veya cinsel içerik üretmelerine bağlamadım. internette küfür eden, bel altı konuşan, eskort hikâyesi anlatan binlerce insan var. bunların farkı, anlattıkları dünyanın bize yabancı gelmemesiydi.

videolar çoğu zaman gecenin dördünde başlayan ve ertesi sabah herkesin inkâr edeceği bir arkadaş sohbetinin yanlışlıkla kayda alınmış hâli gibi duruyordu. senaryo vardı, kurgu vardı, karakterler abartılıydı ama temelindeki hayat gerçekti. parasızlık, yalnızlık, sevgisizlik, bitmeyen cinsel açlık, aşağılık kompleksi, birbirini sürekli ezen erkekler ve bütün bunların üzerini kahkahayla örten tuhaf arkadaşlık biçimi zaten memleketin her yerinde vardı.

lanet kel’in oynadığı adamı her şehirde tanırsınız. kendisine aşırı güveniyormuş gibi görünür ama bütün kişiliğini cinsellik üzerinden doğrulatmaya çalışır. her kadını arzuladığını söyler, her fırsatta ne kadar erkek olduğunu anlatır, başına gelen her rezilliği başarı hikâyesine çevirmeye uğraşır. onun utanmazlığı gerçek özgüven değildir. utanacak kadar kaybedecek şeyi kalmamış bir adamın rahatlığıdır.

iffetsiz umut ise o adamın yanında yıllardır sürüklenen arkadaştır. olayın saçma olduğunu bilir, rezilliğin geleceğini görür, bazen itiraz eder ama masadan da kalkmaz. çünkü bazı erkek arkadaşlıklarında sevgi, birbirine güzel söz söylemekle değil, arkadaşının hayatını mahvedişini yanında oturup izlemekle gösterilir. gerekirse yardım da edilmez; sadece daha sonra anlatılacak hikâye kaçırılmasın diye beklenir.

mizah tam olarak bu iki tipin çatışmasından çıkıyordu. lanet kel sürekli sınırı aşarken iffetsiz umut seyircinin yüz ifadesini taşıyordu. biri fitili yakıyor, diğeri patlamayı izliyordu. tek başlarına komik karakterler olabilirlerdi ama birlikte olduklarında hepimizin bir yerlerden tanıdığı o arkadaş grubuna dönüşüyorlardı.

cinselliği de parlatılmış, romantik veya ulaşılabilir bir şey gibi anlatmıyorlardı. onların dünyasında cinsellik hazdan çok statüydü. erkeklik belgesi, varoluş kanıtı ve arkadaş ortamında kazanılacak puandı. kadın ise çoğu zaman iki erkeğin birbirine üstünlük kurmak için kullandığı bir nesneye dönüşüyordu.

bu taraflarının cinsiyetçi olduğu açık. “ama gerçek hayatta da böyle” diyerek her şeyi temize çekmek mümkün değil. bir davranışı göstermekle onu yeniden üretmek aynı şey değildir. bunlar zaman zaman ikisinin arasındaki çizgiyi bayağı isteyerek bulanıklaştırdılar. yine de rahatsız edici olmalarının önemli bir sebebi, tamamen uydurma tipler yaratmamalarıydı. insan videoyu izlerken sadece onlara değil, daha önce bulunduğu masalara da gülüyordu.

zaten insanların videoları izleyip beğeni tuşuna basmaya çekinmesi de bundan kaynaklanıyordu. millet bunları yabancı bulduğu için değil, fazla tanıdık bulduğu için utanıyordu. videoyu arkadaşına gönderip ardından “ben bunları takip etmiyorum, önüme düştü” açıklaması yapıyordu. sanki algoritma kendi telefonuna normalde yalnızca belgesel ve sabah namazı videosu çıkarıyormuş gibi.

sonra küçük videolar büyüdü. yayınlar, programlar, şarkılar ve daha büyük prodüksiyonlar geldi. büyümelerinde sorun yoktu. sorun, kendiliğinden doğan rezilliğin artık düzenli olarak üretilmesi gereken bir ürüne dönüşmesiydi.

ilk dönemlerde mizah hayatın içinden çıkıyordu. sonraki dönemde hayat, içerik çıkarmak için zorlanmaya başladı. çünkü bir kere “bundan daha aşağı ne yapabiliriz?” üzerinden büyümeye başladığınızda iyi fikir yetmez. her seferinde daha büyük aşırılık gerekir. dün yalnızca konuştuğunuz şeyi bugün göstermeniz, yarın ise gerçekten yapmanız beklenir.

casino ve bahis yayınları bence esas kırılma noktasıydı. burada mesele ahlakçılık değil. eskortla ilgili sefil bir hikâye anlatıp insanı güldürmekle, izleyicinin para kaybetme ihtimali üzerinden gelir üretmek aynı şey değildir. biri toplumdaki bir çürümeyi gösterebilir. diğeri doğrudan o çürümenin ekonomik modeline dönüşür.

yetişkin içerik tarafına geçiş de aynı mesafeyi yok etti. eskiden gerçek hayatta yaşanabilecek rezillikleri taklit ediyorlardı. sonra taklit ettikleri hayatı doğrudan üretmeye başladılar. o noktadan sonra kurgu ile gerçek arasındaki gerilim kayboldu. mizahın çalışması için gereken küçük mesafe tamamen kapanınca elinizde kara mizah değil, kameraya alınmış bir savrulma kalıyor.

ayrılıklarının gerçek sebebini bildiğimizi söylemek mümkün değil. internette anlatılanların çoğu ikilinin mizahına uygun biçimde üretilmiş seyirci senaryolarından ibaret. zaten komik olan da bu. haklarında normal bir para veya yön ayrılığı ihtimali konuşulamıyor; herkes olayı onların videolarından çıkmış yeni bir cinsel felaketle açıklamaya çalışıyor. ikili öyle güçlü bir dünya kurmuş ki ayrılık dedikodusu bile o dünyanın senaryosuyla yazılıyor.

kopuş sonrasında ise eski kimyanın neden çalıştığı daha net görüldü. lanet kel tek başına kaldığında sınırı sürekli ileri iten enerji daha kontrolsüz görünüyor. iffetsiz umut tarafında ise tepki vereceği o yürüyen felaket eksik kalıyor. biri aşırılıktı, diğeri o aşırılığın aynasıydı. birbirlerinden ayrılınca yalnızca arkadaşlıkları değil, kurdukları mizah mekanizması da dağıldı.

bu yüzden lanet kel ile iffetsiz umut’u “bel altı mizah yapan iki rezil adam” diye geçiştirmek kolay ama eksik. onlar türk erkeğinin konuşamadığı yalnızlığı, cinsel yetersizliği, sınıfsal sıkışmışlığı, sevgisizliği ve arkadaşlık adı altında birbirine uyguladığı duygusal şiddeti komediye çevirdiler. sonra o komediyi sürekli büyütmeye çalışırken anlattıkları sefaletin içine kendileri de girdiler.

onları gerçek yapan, her videonun birebir yaşanmış olması değildir. izlerken “bu kadar da olmaz” dediğimiz şeylerin çoğunu başka isimlerle, başka masalarda ve başka şehirlerde zaten görmüş olmamızdır.

asıl iffetsizlik onların videolarında değil, videoyu kapattıktan sonra hepimizin bu iki adamı nereden tanıdığını gayet iyi bilmesindedir.